NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG BỆNH VÀNG LÁ THỐI RỄ (FUSARIUM OXYSPORUM) TRÊN CÂY BA KÍCH TÍM (MORINDA OFFICINALIS)
DOI:
https://doi.org/10.70169/VJFS.1267Từ khóa:
Ba kích tím, Morinda officinalis How., bệnh vàng lá thối rễ, Fusarium oxysporum, chế phẩm sinh học, thuốc hóa họcTóm tắt
Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá hiệu quả của một số biện pháp kỹ thuật trong phòng chống bệnh ở điều kiện vườn ươm và vườn sản xuất. Kết quả cho thấy, xử lý hom giống bằng dung dịch Kina R206 (0,01%) kết hợp với xử lý giá thể bầu ươm bằng chế phẩm Trichoderma spp. (0,1% w/w) đã làm giảm rõ rệt tỷ lệ bệnh, chỉ còn 13,33% sau 8 tháng, thấp hơn đáng kể so với đối chứng (35,67%), tương ứng với hiệu lực đạt 62,52%. Trong điều kiện bệnh đã xuất hiện ở vườn ươm, chế phẩm sinh học chứa Bacillus subtilis cho hiệu lực cao nhất, đạt 66,86% sau 3 tháng xử lý, cao hơn so với Trichoderma spp. (57,15%). Đối với biện pháp hóa học, các hoạt chất prochloraz và tebuconazole thể hiện hiệu lực phòng trừ cao nhất trong giai đoạn vườn ươm, lần lượt đạt 69,30% và 70,58% sau 3 tuần xử lý. Trong điều kiện sản xuất, các chế phẩm sinh học chứa B. subtilis và Trichoderma spp. duy trì hiệu lực ổn định (59,34 - 64,51%), trong khi các hoạt chất hóa học như prochloraz và hỗn hợp cuprous oxide + dimethomorph đạt hiệu lực cao nhất, tương ứng 70,49% và 70,78% sau 3 tháng xử lý. Như vậy, việc kết hợp xử lý hom giống, xử lý giá thể bầu ươm bằng chế phẩm sinh học và sử dụng hợp lý thuốc hóa học là giải pháp hiệu quả trong phòng chống bệnh vàng lá thối rễ trên cây ba kích, góp phần nâng cao chất lượng cây giống và hiệu quả sản xuất theo hướng bền vững.
Tài liệu tham khảo
1. Amini, J., Sidovich, D., 2010. The effects of fungicides on Fusarium oxysporum f. sp. lycopersici associated with Fusarium wilt of tomato. Journal of Plant Protection Research, 50 (2), 172-178. DOI:10.2478/v10045-010-0029-x
2. Nguyễn Chí Hiểu, Nguyễn Mạnh Hùng, Ngô Quang Huy, Lê Thị Hằng, Trần Thị Hoa, Dương Thị Nguyên, Trần Trung Kiên, Lưu Ngọc Sinh, Trịnh Xuân Hoạt, 2025. Nghiên cứu nguyên nhân gây bệnh vàng lá thối rễ cây Ba kích tím (Morinda officinalis) tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam. Tạp chí Bảo vệ thực vật, 4 (163), 3 - 10.
3. Ngô Quang Huy, Mai Văn Quân, Lê Quang Mẫn, Lê Xuân Vị, Dương Thị Nguyên, Lê Đức Trung và Trịnh Xuân Hoạt, 2018. Kết quả giám định và một số đặc điểm của nấm Fusarium fujikuroi Nirenberg gây bệnh vàng lá thối rễ cây ba kích tại Quảng Ninh. Tạp chí Bảo vệ thực vật, 5 (280), 68 - 73.
4. Ivic, D., Sever, Z., Kuzmanovska, B., 2011. In vitro sensitivity of Fusarium graminearum, F. avenaceum and F. verticillioides to several fungicides. Pesticides and Phytomedicine, 26, 35 - 42. DOI:10.2298/PIF1101035I
5. Marin, P., de Ory, A., Cruz, A., Magan, N., Gonzalez-Jaen, M.T., 2013. Potential effects of environmental conditions on the efficiency of tebuconazole against Fusarium verticillioides and Fusarium proliferatum. International Journal of Food Microbiology, 165 (3), 251-258. DOI:10.1016/j.ijfoodmicro.2013.04.010.
6. Nel, B., Steinberg, C., Labuschagne, N., Viljoen, A., 2007. Evaluation of fungicides and sterilants for potential application in the management of Fusarium wilt of banana. Crop Protection, 26, 697 - 705. DOI: 10.1016/j.cropro.2006.06.008
7. Nguyen, D.T., Hieu, N.C., Hung, N.V., Bich Thao, H.T., Keswani, C., Toan, P.V., Hoat, T.X., 2019a. Biological control of fusarium root rot of Indian mulberry (Morinda officinalis How.) with consortia of agriculturally important microorganisms in Vietnam. Chemical and Biological Technologies in Agriculture, 6, 27. DOI:10.1186/s40538-019-0168-x.
8. Dương Thị Nguyên, Nguyễn Thị Như Hoa, Lê Thị Kiều Oanh, Đặng Kim Tuyên, Nguyễn Chí Hiểu, Dương Sơn Hà, Tô Thị Ngân, 2019b. In vitro and field responses of various active ingredients to Fusarium proliferatum causing foot rot disease in Indian mulberry (Morinda officinalis How.) in Thai Nguyen. Vietnam Journal of Science, Technology and Engineering, 61 (2), 47 - 51.
9. Dương Thị Nguyên, Ngô Quang Huy, Nguyễn Mạnh Hùng, Lê Thị Hằng, Trần Thị Hoa, Nguyễn Chí Hiểu, Trịnh Xuân Hoạt, 2025. Đánh giá hiệu lực của một số chế phẩm sinh học và thuốc hóa học đối với bệnh váng lá thối rễ do nấm Fusarium oxysporum gây ra trên cây Ba kích (Morinda officinalis) tại Ba Chẽ, Quảng Ninh. Tạp chí Bảo vệ thực vật, 2, 30 - 37.
10. Viện Di truyền Nông nghiệp, 2014. Ketomium - chế phẩm phòng trừ nấm sinh học. Truy cập tại: https://bavutex.baria-vungtau.gov.vn/gian-hang/1386/san-pham/ketomium-che-pham-phong-tru-nam-sinh-hoc.html (truy cập ngày 15/01/2023).
11. Vũ Xuân Tạo, Trần Văn Tuấn, 2020. Isolation and characterization of Trichoderma strains antagonistic against pathogenic fungi on orange crops. VNU Journal of Science: Natural Sciences and Technology, 36(3), 98 - 104. DOI: 10.25073/2588-1140/vnunst.5086
