XÂY DỰNG BỘ TIÊU CHÍ VÀ CHỈ SỐ PHÂN CẤP MỨC ĐỘ SUY THOÁI RỪNG PHÒNG HỘ ĐẦU NGUỒN Ở VIỆT NAM

Tóm tắt

Rừng phòng hộ đầu nguồn (RPHĐN) giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ đất, điều tiết nguồn nước, hạn chế xói mòn, giảm lũ quét và duy trì ổn định môi trường sinh thái. Nghiên cứu này nhằm xây dựng bộ tiêu chí và chỉ số phục vụ phân cấp mức độ suy thoái RPHĐN ở Việt Nam. Nghiên cứu được thực hiện qua ba bước: (i) tổng hợp cơ sở khoa học và xây dựng bộ tiêu chí, chỉ số sơ bộ; (ii) tham vấn 15 chuyên gia để sàng lọc, hoàn thiện bộ tiêu chí; và (iii) áp dụng thử nghiệm tại tỉnh Quảng Nam (nay là thành phố Đà Nẵng) để kiểm chứng tính phù hợp và khả năng áp dụng. Kết quả xây dựng bộ tiêu chí sơ bộ gồm 05 nhóm tiêu chí với 15 chỉ số; sau tham vấn chuyên gia và sàng lọc, bộ tiêu chí chính thức gồm 03 nhóm tiêu chí với 08 chỉ số, phản ánh ba thành phần quyết định chức năng phòng hộ của rừng là cấu trúc tầng cây cao, lớp phủ dưới tán và tái sinh rừng. Nghiên cứu cũng đề xuất ngưỡng phân cấp cho từng chỉ số theo ba mức suy thoái và phương pháp tính chỉ số suy thoái tổng hợp (DI) để lượng hóa mức độ suy thoái của từng lâm phần. Kết quả thử nghiệm cho thấy bộ tiêu chí và chỉ số có cơ sở khoa học, dễ áp dụng trong điều tra thực địa và phù hợp với điều kiện quản lý rừng ở Việt Nam. Bộ tiêu chí và chỉ số là cơ sở khoa học phục vụ đánh giá, phân cấp mức độ suy thoái, theo dõi diễn biến chất lượng rừng, xác định khu vực ưu tiên phục hồi và hỗ trợ xây dựng các giải pháp quản lý, bảo vệ và phát triển bền vững RPHĐN ở Việt Nam.