NĂNG SUẤT VÀ CHẤT LƯỢNG HẠT, NHÂN CỦA CÁC DÒNG MẮC CA TẠI ĐẮK LĂK VÀ GIA LAI
DOI:
https://doi.org/10.70169/VJFS.1274Từ khóa:
Chất lượng nhân, dòng vô tính, Mắc ca, năng suất hạtTóm tắt
Tây Nguyên là vùng trọng điểm trồng Mắc ca của cả nước với điều kiện khí hậu và đất đai phù hợp đem lại năng suất hạt cao. Tuy nhiên, các nghiên cứu chọn giống trước đây chủ yếu tập trung vào năng suất mà chưa chú trọng đến chất lượng hạt và nhân, những yếu tố quyết định giá trị thương phẩm và hiệu quả kinh tế. Nghiên cứu được thực hiện trên 14 dòng Mắc ca vô tính tại Gia Lai và Đắk Lắk khi cây ở giai đoạn 12 - 14 năm tuổi. Kết quả đánh giá cho thấy, trên cả hai địa điểm đều có sự khác biệt giữa các dòng (Fpr < 0,001), ngoại trừ năm 2024 tại Đắk Lắk. Năng suất hạt trung bình tại Gia Lai đạt 21 kg/cây, cao gấp 1,7 lần so với tại Đắk Lắk. Mức độ tương tác kiểu gen - hoàn cảnh giữa 2 địa điểm là thấp với hệ số tương quan là 0,93 cho thấy thứ tự xếp hạng về năng suất hạt của các dòng là tương đồng. Tại Đắk Lắk có sự biến động lớn giữa các năm, các dòng có năng suất hạt cao trên cả hai địa điểm gồm 856, A38 và OC. Tại Đắk Lắk có sự khác biệt rõ rệt (Fpr < 0,001) về các chỉ tiêu chất lượng hạt và nhân. Các dòng A38, A16 và OC là những dòng có năng suất hạt cao đồng thời có các chỉ tiêu chất lượng hạt và nhân tốt. Kết quả nghiên cứu cho thấy cần thiết phải chọn lọc dòng kết hợp giữa năng suất, chất lượng hạt và nhân để nâng cao hiệu quả kinh tế của vườn quả.
Tài liệu tham khảo
1. Nguyễn Đức Kiên, 2015. Khảo nghiệm giống và đánh giá khả năng phát triển cây Macadamia tại Việt Nam. Báo cáo tổng kết đề tài. Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam.
2. Nguyễn Đức Kiên, 2024. Nghiên cứu chọn giống cho năng suất, chất lượng hạt cao và giải pháp phòng trừ sâu, bệnh hại Macadamia. Báo cáo tổng kết đề tài. Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam.
3. Trần Vinh, Đặng Thị Thùy Thảo 2016. Nghiên cứu chọn lọc các giống Mắc ca thích hợp điều kiện vùng Tây Nguyên và khả năng phát triển cây Mắc ca bằng phương thức trồng xen, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên, Đắk Lắk.
4. Cavaletto, C.G., 1981. Quality evaluation of macadamia nuts. pp. 71-82. In: G. Charalambous and G. Inglett (eds.), The quality of foods and beverages: Chemistry and technology. Academic Press, New York.
5. Hardner C. M., Calvin W., Stephenson R., Gallagher E., 2001. “Genetic parameters for nut and kernel traits in Macadamia”, Euphytica, (117), pp. 151-161. DOI: 10.1023/A:1004016503740.
6. Nguyen TD, Topp B, Alam M., 2022. Image-based phenotyping of shell thickness revealed strong association with kernel recovery in Macadamia. Biology and Life Sciences Forum. 11(1):95. DOI: 10.3390/IECPS2021-12037.
7. Richards Tarran E., Wiebke Kämper, Trueman S., Wallace H., Ogbourne S., Brooks P., Nichols J., Hosseini-Bai S., 2020. Relationships between nut size, kernel quality, nutritional composition and levels of outcrossing in rhree Macadamia cultivars. Agricultural and Food Sciences. DOI:10.3390/plants9020228
8. Williams, E,R,, Matheson, A,C, and Harwood, C,E. 2002. Experimental design and analysis for use in tree improvement. CSIRO publication, 174 pp, ISBN: 0 643 06259 9.
