ĐA DẠNG THỰC VẬT NGÀNH HẠT KÍN (ANGIOSPERMAE) TẠI NÚI DINH, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
DOI:
https://doi.org/10.70169/VJFS.1240Từ khóa:
Địa lý thực vật, độ giàu có về loài, ngành Ngọc lan, Núi Dinh, phổ dạng sốngTóm tắt
Thực vật Hạt kín (Angiospermae) không chỉ giữ vai trò cốt lõi trong đa dạng của giới thực vật mà còn là chìa khóa về đa dạng sinh học, chức năng sinh thái, kinh tế, và sinh kế. Bằng phương pháp điều tra theo tuyến và ô tiêu chuẩn (ô mẫu), nghiên cứu này được thực hiện nhằm phân tích đặc điểm và giá trị hệ thực vật Núi Dinh, thành phố Hồ Chí Minh. Tổng số 472 loài, 339 chi, 98 họ thuộc ngành Hạt kín đã được ghi nhận. Tỉ lệ các taxon lớp Hai lá mầm (Eudicots) chiếm ưu thế rõ ràng so với lớp Một lá mầm (Monocots) với trên 80% ở các bậc phân loại. Trong đó, 10 họ giàu loài nhất chiếm 44,49% tổng số loài, họ Đậu (Fabaceae) chiếm cao nhất với 9,96%; 10 chi đa dạng nhất chiếm 12,08% tổng số loài, chi Sung/Đa (Ficus) giàu loài nhất với 2,75%. Phổ dạng sống của hệ thực vật được xác định là SB = 80,08 Ph + 4,66 Ch + 2,97 Hm + 8,47 Cr + 3,81 Th, phản ảnh tính chất nhiệt đới điển hình của hệ thực vật Núi Dinh. đặc biệt hệ thực vật Núi Dinh có mối quan hệ thân thiết với yếu tố Inđô-Malêzia. Bên cạnh đó, 39 loài bị đe dọa trong Sách đỏ Việt Nam (2024), Thông tư 85/2025, và Danh lục đỏ IUCN (2025) đã được ghi nhận tại khu vực nghiên cứu. Đây là cơ sở dữ liệu quan trọng góp phần xây dựng chiến lược quản lý, bảo tồn và phát triển bền vững nguồn tài nguyên thực vật ở khu hệ thực vật Núi Dinh, thành phố Hồ Chí Minh.
Tài liệu tham khảo
1. APG IV, 2016. An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV. Botanical Journal of the Linnean Society 181: 1-20.
2. Babar Iqbal, Guanlin Li, Khulood Fahad Alabbosh, Hamad Hussain, Ismail Khan, Muhammad Tariq, Qaiser Javed, Muhammad Naeem, and Naveed Ahmad, 2023. Advancing environmental sustainability through microbial reprogramming in growth improvement, stress alleviation, and phytoremediation. Plant Stress 10: 100283. DOI: 10.1016/j.stress.2023.100283.
3. Ban Quản lý Rừng phòng hộ và đặc dụng thành phố Hồ Chí Minh, 2025. Báo cáo tình hình công tác quản lý bảo vệ và phát triển rừng năm 2025.
4. Nguyễn Tiến Bân, 1997. Cẩm nang tra cứu và nhận biết các họ thực vật Hạt kín ở Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội.
5. Nguyễn Tiến Bân, 2003 - 2005. Danh lục các loài thực vật Việt Nam, Tập II-III. Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội.
6. Lê Trần Chấn, Nguyễn Hữu Tứ, Nguyễn Viết Lương, và Trần Thị Thúy Vân, 2025. Một số đặc điểm cơ bản của hệ thực vật Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học tụ nhiên và Công nghệ, Hà Nội.
7. Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 2025. Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT ngày 31 tháng 12 năm 2025 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định về quản lý loài nguy cấp, quý, hiếm, loài động vật rừng thông thường và thực thi Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp.
8. Danh lục Đỏ IUCN, 2025. The IUCN Red list of threatened species. Truy cập từ https://www.iucnredlist.org/ [Online]. Available: Accessed ngày 20 tháng 02 năm 2026.
9. Sách Đỏ Việt Nam, 2024. Truy cập từ http://vnredlist.vast.vn/ [Online]. Available: Accessed ngày 20 tháng 02 năm 2026.
10. Diazgranados, M., Allkin, B., Black, N., Camsaara-Leret R., Canteiro, C., Carretero, J., Eastwood, R., Hargreaves, S., Hudson, A., Milliken, W., Nesbitt, M., Ondo, I., Patmore, K., Pironon, S., Turner, R., and Ulian, T., 2020. World Checklist of useful plant species. Royal Botanic Gardens, Kew. Knowledge Network for Biocomplexity, 689 pages.
11. Dang Viet Hung and Potokin A.F., 2019. Diversity of plant species composition and forest vegetation cover of Dong Nai Culture and Nature Reserve, Vietnam. IOP Conf. Ser.: Earth Environ. Sci 316012009.
12. Dang Viet Hung, Alexander Potokin, Thi Lan Anh Dang, Thi Ha Nguyen, and Van Son Le, 2020. Forest vegetation cover in Binh Chau - Phuoc Buu Nature Reserve in Southern Vietnam. E3S Web of Conferences 175: 14016. DOI: 10.1051/e3sconf/202017514016.
13. POWO, 2026. Plants of the World Online 2026. Truy cập từ https://powo.science.kew.org/ [Online]. Available: Accessed ngày 20 tháng 2 năm 2026.
14. Hop N. V., Pin C. S., Quy N. V., and De T. X., 2024. Tan Phu forest, Dong Nai province: A hotspot for plant diversity in Southern Vietnam. Applied Ecology and Environmental Research 22(3): 2179 - 2210. DOI: 10.15666/aeer/2203_21792210.
15. Phạm Hoàng Hộ, 1999 - 2003. Cây cỏ Việt Nam, Quyển I-III. Nhà xuất bản Trẻ, TP. Hồ Chí Minh.
16. Nguyen Thi Luong, Nguyen Van Quy, and Nguyen Van Hop, 2023. Plant diversity in Dak Nong province, Vietnam: A case study in Dak Glong and Krong No district. Journal of Forestry science and Technology 15: 108-117. DOI:10.55250/jo.vnuf.2023.15.108-117.
17. Michael G. S., 2019. Evolution of Flowering Plants, . In: Plant Systematics (Third Edition). Editor(s): Michael G. Simpson (ed.). Academic Press. 167-185. DOI: 10.1016/B978-0-12-812628-8.50006-7
18. Nguyễn Hoàng Nghĩa, 2007. Át lát cây rừng Việt Nam – tập 1. Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội.
19. Nguyễn Hoàng Nghĩa, 2008. Át lát cây rừng Việt Nam – tập 2. Nhà xuất bản Bản đồ, Hà Nội.
20. Nguyễn Hoàng Nghĩa, 2010. Át lát cây rừng Việt Nam – tập 3. Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội.
21. Nguyễn Hoàng Nghĩa, 2012. Át lát cây rừng Việt Nam – tập 4. Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội.
22. Nguyễn Hoàng Nghĩa, 2013. Át lát cây rừng Việt Nam – tập 5. Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội.
23. Nguyễn Hoàng Nghĩa, 2014. Át lát cây rừng Việt Nam – tập 6. Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội.
24. Đặng Minh Quân, 2015. Nghiên cứu tính đa dạng thực vật theo các hệ sinh thái rừng của Vườn Quốc gia Phú Quốc. Luận án Tiến sĩ Sinh học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội.
25. Nguyễn Nghĩa Thìn, 2007. Các phương pháp nghiên cứu thực vật. Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
26. Nguyễn Nghĩa Thìn, 2008. Đa dạng sinh học Vườn Quốc gia Hoàng Liên. Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội.
27. WFO, 2026. World Flora Online 2026. Truy cập từ https://www.worldfloraonline.org/ [Online]. Available: Accessed ngày 20 tháng 02 năm 2026.
