NGHIÊN CỨU TÁI SINH CÂY XOAN TA (MELIA AZEDARACH L.) TỪ MÔ NỘI NHŨ TRONG ĐIỀU KIỆN NUÔI CẤY IN VITRO
DOI:
https://doi.org/10.70169/VJFS.1286Từ khóa:
Cây tam bội, nhân nhanh chồi, nuôi cấy nội nhũ, Xoan taTóm tắt
Xoan ta (Melia azedarach L.) là loài cây lâm nghiệp đa mục đích có giá trị kinh tế và sinh thái cao, tuy nhiên các giống hiện có còn hạn chế về năng suất, chất lượng gỗ và khả năng chống chịu. Nghiên cứu này nhằm xây dựng hệ thống tái sinh cây Xoan ta từ mô nội nhũ trong điều kiện nuôi cấy in vitro làm cơ sở cho tạo giống tam bội. Kết quả cho thấy môi trường MS bổ sung 1,0 mg/L BAP và 2,0 mg/L IAA là thích hợp nhất cho cảm ứng mô sẹo, với tỷ lệ mẫu tạo mô sẹo đạt 42,22%. Tái sinh chồi đạt hiệu quả cao nhất trên môi trường MS + 1,0 mg/L BAP + 0,2 mg/L NAA, với tỷ lệ tái sinh 88,9% và trung bình 18,22 chồi/mẫu. Nhân nhanh chồi trên môi trường MS bổ sung 1,0 mg/L BAP + 0,2 mg/L kinetin + 0,1 mg/L NAA, cho tỷ lệ tạo cụm chồi 95,56%, hệ số nhân 3,82 lần, số chồi hữu hiệu 5,67 chồi/mẫu và chiều cao chồi trung bình 3,47 cm. Môi trường ra rễ thích hợp là MS + 1,5 mg/L IBA, với tỷ lệ ra rễ đạt 91,11%, trung bình 4,5 rễ/chồi và chiều dài rễ 3,44 cm. Giá thể ra ngôi tối ưu gồm 50% đất tầng B + 25% trấu hun + 25% xơ dừa xay, cho tỷ lệ sống đạt 91,11% và sinh trưởng tốt. Kết quả nghiên cứu góp phần hoàn thiện quy trình tái sinh Xoan ta từ mô nội nhũ, tạo nguồn vật liệu phục vụ các nghiên cứu tiếp theo về đa bội hóa và chọn tạo giống cây lâm nghiệp.
Tài liệu tham khảo
1. Arif NirsatmantoI, 2006. In-vitro culture for regeneration of melia azedarach l., using agitated liquid medium. Journal of Forestry Research Vol. 3 No. 2, July 2006: 115 - 122.
2. Arora k., m. sharma , j. srivastava , s.a. ranade and a.k. sharma, 2011. In vitro cloning of Azadirachta indica from root explants. Biologia plantarum 55 (1): 164 - 168, 2011.
3. Bhojwani, S.S., Razdan, M.K., 1983. Somatic embryogenesis and regeneration of triploid plants in endosperm cultures of Acacia nilotica. Plant Cell Reports, 2(6), 321 - 323.
4. Bui Van Thang, Nguyen Van Viet, Vu Quang Nam, Hoang Thanh Tung, Duong Tan Nhut, 2018. Triploid plant regeneration from immature endosperms of Melia azedazach. Plant Cell, Tissue and Organ Culture (PCTOC), DOI: 10.1007/s11240-018-1387-8.
5. Chaturvedi, Rakhi , Razdan, Maharaj K., Bhojwani, Sant S., 2002. An efficient protocol for the production of triploid plants from endosperm callus of neem, Azadirachta indica A. Juss. Journal of Plant Physiology, Volume 160, Issue 5, pp. 557 - 564.
6. Elsevier B.V, 2017. Endosperm-derived triploid plant regeneration in diploid Actinidia kolomikta, a cold-hardy kiwifruit relative. Scientia horticulturae Volume 219 Pagination 53 - 59 ISSN 0304 - 4238.
7. George E.F., Hall M.A. and De Klerk G.J., 2008. Plant propagation by tissue culture. Volume 1: The Background. 3rd Edition. Springer, Dordrecht.
8. Gui Y, Hong S, Ke S, Skirvin R,M, 1993. Fruit and vegetative characteristics of endosperm-derived kiwifruit (Actinidia chinensis F.). plant, Euphytica 71: 57 - 62.
9. Huetteman, C. A., Preece, J. E., 1993. Thidiazuron: A potent cytokinin for woody plant tissue culture. Plant Cell, Tissue and Organ Culture, 33(2), 105 - 119.
10. Luis A Mroginski , Hebe Y Rey, 2013. Micropropagation of paradise tree (Melia azedarach) by in vitro culture of axillary buds. Methods Mol Biol. 2013:11013:223-30. DOI: 10.1007/978-1-62703-074-8_17.
11. Nakano, A., Mii, M., Hoshino, Y., 2025. Endosperm culture-based allotriploid hybrid production from an interspecific cross of Haemanthus spp.: New insights into polyploidization and hybridization. BMC Plant Biology, 25, Article 423. DOI: 10.1186/s12870-025-05269-0
12. Nguyễn Hải Tuất, Nguyễn Trọng Bình, 2005. Khai thác và sử dụng SPSS để xử lý số liệu nghiên cứu trong lâm nghiệp. NXB Nông nghiệp, Hà Nội.
13. Razdan Tiku, A., Razdan, M.K., Raina, S.N., 2014. Production of triploid plants from endosperm cultures of Phlox drummondii . Biol Plant 58, 153 - 158. DOI: 10.1007/s10535-013-0372-7.
14. Salim, S. . A. R., 2014. Effect of explant source and growth regulators on in vitro callus induction and organogenesis of Melia azedarach L. trees. Journal of Biotechnology Research Center, 8(3), 20 - 27. DOI: 10.24126/jobrc.2014.8.3.349 jobrc.org
15. Skoog F. and Miller C.O., 1957. Chemical regulation of growth and organ formation in plant tissues cultured in vitro. Symposia of the Society for Experimental Biology 11: 118 - 131.
16. Sun, D.-Q., Lu, X.-H., Liang, G.-L., Guo, Q.-G., Mo, Y.-W., Xie, J.-H., 2011. Production of triploid plants of papaya (Carica papaya L.) by endosperm culture. Plant Cell, Tissue and Organ Culture, 104(1), 23 - 29.
17. Tang, J., Zhang, H., Chen, Q., Li, C., Liu, Y., 2024. In vitro regeneration of triploid from mature endosperm culture of Passiflora edulis ‘Mantianxing’. Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry, 88(4), 412 - 420. http BMC Plant Biol
18. Thomas T.D, Bhatnagar A.K, Bhojwani S,S, 2000. Production of triploid plants of mulberry (Morus alba L,) by endosperm culture. Plant Cell Rep 19: 395 - 399
19. Tian L.T, Ke Y.N., Gan S.R, Chen Y.Q., Chen Y., Yang Z.F., Wang X.G., 2012. Triploid plant regeneration from mature endosperms of Sapium sebiferum, Plant Growth Regul 68: 319 - 324.
20. Trịnh Hiền Mai, 2018. Nghiên cứu cải thiện tính chất vật lý và cơ học của gỗ Xoan ta (Melia azedarach L.) bằng hóa chất. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Lâm nghiệp, số 1.132 - 141.
21. Vila, S. K., González, A. M., Rey, H. Y., Mroginski, L. A., 2003. In-vitro plant regeneration of Melia azedarach L.: shoot organogenesis from leaf explants. Biologia Plantarum, 47(1), 13 - 19. DOI:10.1023/A:1027364427795.
