HIỆN TRẠNG PHÂN BỐ VÀ TIỀM NĂNG SỬ DỤNG CỦA CÁC LOÀI MÂM XÔI (RUBUS SPP.) TẠI TÂY NGUYÊN
DOI:
https://doi.org/10.70169/VJFS.1244Từ khóa:
Hiện trạng phân bố, Mâm xôi, Rubus, Tây Nguyên, tiềm năng sử dụngTóm tắt
Chi Mâm xôi, Rubus spp., là chi đa dạng nhất trong họ Hoa hồng, Rosaceae, với giá trị sinh thái, xã hội và kinh tế quan trọng. Tây Nguyên là khu vực trọng điểm về bảo tồn đa dạng sinh học và cũng là địa điểm ghi nhận nhiều loài Mâm xôi. Nhằm cập nhật hiện trạng phân bố của các loài Mâm xôi tại Tây Nguyên, nhóm nghiên cứu đã tiến hành điều tra thành phần các loài thuộc chi này. Kết quả nghiên cứu ghi nhận 12 loài Mâm xôi, trong đó ghi nhận mới 2 loài nhập nội, cập nhật thông tin của 1 loài. Nghiên cứu không ghi nhận 9 loài so với các nghiên cứu trước đây. Các loài phân bố chủ yếu ở độ cao trên 1000 m so với mực nước biển, thường gặp ven đường, đèo, sườn núi đón gió. Các loài mâm xôi ở Tây Nguyên có thể dùng để khai thác quả (Rubus idaeus, R. fruticosus) hoặc nguyên liệu phát triển thuốc (R. corchorifolius, R. ellipticus, R. niveus…). Cần có thêm các nghiên cứu về sinh thái, nông sinh, đặc tính dược lý và sinh hoá của các loài để có chính sách quản lý, duy trì và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên này.
Tài liệu tham khảo
1. Bhatt, S. C., Naik, B., Kumar, V., Gupta, A. K., Kumar, S., Preet, M. S., Sharma, N., & Rustagi, S., 2023. Untapped potential of non-conventional Rubus species: Bioactivity, nutrition, and livelihood opportunities. Plant Methods, 19(1), 114. DOI: 10.1186/s13007-023-01094-y
2. Chen, X., Gao, Z., Song, M., Ouyang, W., Wu, X., Chen, Y., Zhou, L., William, D., Cai, X., Cao, Y., Zhou, S., Tang, Z., & Xiao, H., 2017. Identification of terpenoids from Rubus corchorifolius L. f. leaves and their anti-proliferative effects on human cancer cells. Food & Function, 8(3), 1052–1060. DOI: 10.1039/c6fo01343k
3. Hội đồng Dược điển Trung Quốc, 2020. Dược điển Trung Quốc. Nhà xuất bản Y học Trung Quốc.
4. Chwil, M., Matraszek-Gawron, R., & Kostryco, M., 2023. Rubi idaei fructus as a source of bioactive chemical compounds with an important role in human health and comparison of the antioxidant potential of fruits and juice of three repeat-fruiting Rubus idaeus L. cultivars. Metabolites, 13(11). DOI: 10.3390/metabo13111124
5. Gao, X.-F., Xiong, X.-H., Boufford, D. E., Gao, Y.-D., Xu, B., & Zhang, C., 2023. Phylogeny of the Diploid species of Rubus (Rosaceae). Genes, 14(6). DOI: 10.3390/genes14061152
6. GBIF., 2025. Global Biodiversity Information Facility. https://www.gbif.org/
7. George, B., Thangaraj, P., Sajeesh, T., & Saravanan, S., 2014. Antitumor and wound healing properties of Rubus niveus Thunb. root. Journal of Environmental Pathology Toxicology and Oncology, 33, 145–158. DOI: 10.1615/JEnvironPatholToxicolOncol.2014010949
8. Hummer, K. E., Oliphant, J., Hoai, T. T. T., Kien, N. V., & Yen, D. B., 2020. Vietnamese Rubus: Crop wild relatives of the raspberries and blackberries. Acta Horticulturae, 29–36. DOI: 10.17660/ActaHortic.2020.1297.5
9. Lamichhane, A., Lamichhane, G., & Devkota, H. P., 2023. Yellow Himalayan raspberry (Rubus ellipticus Sm.): Ethnomedicinal, nutraceutical, and pharmacological aspects. Molecules (Basel, Switzerland), 28(16). DOI: 10.3390/molecules28166071
10. Lu, L., & Boufford, D. E., 2003. Rubus. http://www.efloras.org
11. Nguyen, V. T., Tardieu-Blot, L., & Aubréville, A. A., 1968. Flore du Cambodge, du Laos et du Viet-nam. Rosaceae II (Rubus) (Vol. 7). https://www.biodiversitylibrary.org/item/276796
12. Phạm Hoàng Hộ, 1999. Cây cỏ Việt Nam (Tập 1). NXB Trẻ.
13. POWO., 2025. Plants of the World Online. Facilitated by the Royal Botanic Gardens, Kew. https://powo.science.kew.org/
14. Tian, J.-L., Si, X., Wang, Y.-H., Gong, E.-S., Xie, X., Zhang, Y., Li, B., & Shu, C., 2021. Bioactive flavonoids from Rubus corchorifolius inhibit α-glucosidase and α-amylase to improve postprandial hyperglycemia. Food Chemistry, 341, 128149. DOI: 10.1016/j.foodchem.2020.128149
15. Viện Dược liệu., 2016. Danh lục cây thuốc Việt Nam. NXB Khoa học và Kỹ thuật.
