NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG TÁI SINH TỰ NHIÊN CỦA RỪNG NGẬP MẶN NGHÈO VÀ PHỤC HỒI TẠI CẦN GIỜ, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
DOI:
https://doi.org/10.70169/VJFS.1175Tóm tắt
Nghiên cứu khả năng tái sinh tự nhiên của rừng ngập mặn nghèo và phục hồi tại Cần Giờ, thành phố Hồ Chí Minh được thực hiện từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2024. Mục tiêu của nghiên cứu là (i) xác định được thành phần loài cây tái sinh, (ii) xác định số lượng, chất lượng và cây có triển vọng, (iii) ảnh hưởng của lập địa và, (iv) ảnh hưởng của NDVI (Normalized Difference Vegetation Index) đến tái sinh tự nhiên. Nghiên cứu tiến hành lập 270 ô dạng bản, kích thước 4 m2 (2 x 2 m) từ 54 ô tiêu chuẩn, diện tích 500 m2, mỗi ô lập 5 ô dạng bản, diện tích 4 m2 (1 ở tâm và 4 ô cách tâm 5 m theo hướng Đông, Tây, Nam, Bắc) để xác định thành phần loài cây tái sinh, đo đếm cây tái sinh theo các cấp chiều cao (cấp 1: <0,5 m, cấp 2: 0,5- 1,0 m, cấp 3: 1,0 - 1,5 m). Kết quả đã xác định được 14 loài, với năm loài có tỷ lệ tái sinh nhiều nhất (chiếm tới 89,3%) gồm Mắm đen (44,4%), Đước đôi (21,7%), Mắm trắng (9,4%), Dà quánh (8,6%) và Dà vôi (5,2%); (2) tỷ lệ số cây tái sinh giảm dần khi chiều cao cây tái sinh tăng, cấp chiều cao <0,5 m chiếm 93,4%, cấp chiều cao 0,5 - 1,0 m là 5,6% và cấp chiều cao 1,0 - 1,5 m chỉ chiếm gần 1,0%; (3) yếu tố lập địa đã ảnh hưởng rõ rệt đến thành phần loài và số lượng, chất lượng cây tái sinh; (4) trạng thái rừng (theo cấp NDVI) có ảnh hưởng rõ rệt tới khả năng tái sinh của rừng; tỷ lệ cây tái sinh có triển vọng nhiều nhất ở cấp NDVI3 và NDVI 4.
Tài liệu tham khảo
1. Andel S., 1981. Growth of selectively logged tropical high forest. Losbanas, Philippines.
2. Baur, G.N., 1976. Cơ sở sinh thái học của kinh doanh rừng mưa. Vương Tấn Nhị dịch. Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật. Hà Nội.
3. Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 2025. Quy định về phân quyền, phân cấp, phân định thẩm quyền quản lý Nhà nước và một số nội dung trong lĩnh vực lâm nghiệp và kiểm lâm (Thông tư 16/2025/TT-BNNMT ngày 19/6/2025)
4. Clough, B., D.T. Tan, D.X. Phuong and D.C. Buu, 2000. Canopy leaf area index and litter fall in stands of the Mangrove Rhizophora apiculata of different age in the Mekong Delta, Vietnam. Aquatic Botany 66: 311-320.
5. Đặng Công Bửu, 2006. Đặc điểm sinh trưởng và các biện pháp kỹ thuật gây trồng rừng các loài Dà vôi, Vẹt tách, Su Mekong và Mắm Trắng. Nhà xuất bản Phương Đông. Tp.Hồ Chí Minh. 164 trang.
6. Hoàng Văn Thơi, Lê Thanh Quang, Nguyễn Khắc Điệu, 2021. Nghiên cứu tái sinh tự nhiên của Đước đôi (Rhizophora apiculata) ở các cấp tuổi rừng tại Bến Tre. Tạp chí Khoa học Lâm nghiệp, số 5/2021 (trang 70 - 80).
7. Hoàng Văn Thơi, 2025. Báo cáo tổng hợp kết quả thực hiện đề tài: Nghiên cứu kỹ thuật làm giàu rừng ngập mặn ven biển Cần Giờ thích ứng với biến đổi khí hậu. Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Hồ Chí Minh, 135 trang.
8. Ngô Quang Đê, Triệu Văn Hùng, Phùng Ngọc Lan, Nguyễn Hữu Lộc, Lâm Xuân Sanh, Nguyễn Hữu Vĩnh, 1992. Lâm sinh học, Tập I và II, Trường Đại học Lâm nghiệp, Hà Nội.
9. Phạm Thế Dũng, 2018. Đánh giá chất lượng rừng Đước (Rhizophora apiculata) trồng thuần loài, đề xuất các giải pháp kỹ thuật lâm sinh và cơ chế quản lý nhằm phát triển bền vững rừng phòng hộ Cần Giờ. Trong: Nghiên cứu rừng ngập nước và cây xanh Tp. Hồ Chí Minh (Hoàng Văn Thơi chủ biên). Nhà xuất bản Nông nghiệp.
10. Phùng Ngọc Lan, 1986. Lâm sinh học. Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội, 116 trang
11. Richards, P. W., 1952 Rừng mưa nhiệt đới. Bản dịch tiếng Việt. Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật. Hà Nội.
12. Quách Văn Toàn Em và Viên Ngọc Nam, 2010. Nghiên cứu mối quan hệ giữa một số nhân tố sinh thái với sự tái sinh tự nhiên của cây Cóc đỏ (Lumnitzera littorea (Jack) Voigt.) tại Cần Giờ, Tp. Hồ Chí Minh. Tạp chí Khoa học, Đại học Sư phạm TP HCM. Số 24 năm 2010.
13. Võ Ngươn Thảo và Trương Thị Nga, 2015. Đánh giá năng suất vật rụng cây Đước đôi (Rhizophora apiculata), Vẹt tách (Bruguiera parviflora) và Mắm trắng (Avicennia alba) tại cồn Ông Trang, xã Viên An, huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau. Số chuyên đề: Môi trường và Biến đổi khí hậu (2015). Tạp chí Khoa học, Đại học Cần Thơ.
